Sbotolau ar yr Orsaf: Deganwy

Ydych chi erioed wedi meddwl am fynd am daith ar hyd Rheilffordd 31 milltir Dyffryn Conwy?

Mae eich taith yn dechrau yn nhref glan y môr Llandudno ac yn dod i ben ym Mlaenau Ffestiniog, prif ddinas llechi Cymru, cyn gwneud y daith yn ôl i fyny’r dyffryn.   Mae gan bob un o’r deg gorsaf ar hyd y llinell straeon anhygoel i’w hadrodd ac mae llawer o bethau i’w gweld a’u gwneud.   Os hoffech wneud y daith hon, rydym yn awgrymu eich bod yn parcio’r car ac yn gadael i’r trên wneud y gwaith.

Ein gorsaf nesaf yn ein cyfres Sbotolau ar yr Orsaf yw Deganwy, pentref bach arfordirol ychydig filltiroedd tu allan i Landudno, a glywsom ei hanes yn ein Sbotolau ar yr Orsaf gyntaf.

Gallwch gamu oddi ar y trên yn unrhyw un o’r gorsafoedd ar hyd Llinell Dyffryn Conwy ond byddwch yn barod i dreulio ychydig oriau yn eich cyrchfan.  Mae’r llinell yn un trac sengl felly bydd yn rhaid i chi aros i’r trên ddychwelyd cyn parhau ar eich taith.  Gyda hyn mewn golwg, mae ein blogiau gorsaf yn argymell pethau i’w gweld a’u gwneud ger y gorsafoedd, rhag ofn i chi gael chwant i fynd i chwilota.

Gorsaf Deganwy – yr hanes

Mae Deganwy yn gorwedd ar yr ochr i dref Conwy ar yr Afon Conwy, ac mae rhyw fath o lwyfan glanio neu ddoc wedi bod yma ers y 12fed ganrif.   Adeiladwyd llinell rhwng y doc yn Neganwy a Blaenau Ffestiniog mewn ymgais i gludo’r llechi oedd yn cael eu cloddio ym Mlaenau i weddill Prydain Fawr yn ystod y Chwyldro Diwydiannol yn y 19eg Ganrif; fodd bynnag, nid oedd yn llwyddiannus mewn gwirionedd.

Yn 1858, adeiladwyd y llinell gangen i Landudno ond ychydig iawn o alw oedd i drenau aros yn y man sy’n cael ei adnabod heddiw fel Deganwy – ffermdy bychan yn unig oedd yn yr ardal ar y pryd.  Roedd y ffarmwr, John Lloyd Jones yn mynnu fod y rheilffordd yn mynd heibio ei dŷ. Yn 1866, dechreuodd y trenau stopio mewn gorsaf sylfaenol iawn – ar fferm y Ffarmwr Jones!

Adeiladwyd yr orsaf a welwn heddiw yn 1873 fel ymateb i dwf yn y boblogaeth a thwristiaeth yn Llandudno.  Trawsnewidiodd London and North Western Railway gangen Llandudno o linell sengl i linell ddwbl, a daeth llawer mwy o dwristiaid i Ddeganwy.

Cyfleusterau’r Orsaf:

  • Stop ar gais yn unig;
  • Maes parcio am ddim gyda 20 o lefydd parcio – 1 lle hygyrch;
  • Mynediad heb step;
  • Dim toiledau;
  • Dim ystafell aros;
  • Rhaid i deithwyr brynu tocynnau cyn teithio neu ar y trên.

Deganwy dros y blynyddoedd  

Tyfodd pentref Deganwy mewn poblogrwydd yn dilyn twf Llandudno fel tref glan y môr.  Adeiladwyd rhes o siopau ar hyd Ffordd yr Orsaf ac adeiladwyd filas i’r cefnog ar y bryncyn y tu ôl.

Datblygwyd fferm y Ffarmwr Jones, safle gorsaf gyntaf Deganwy, yn westy, cartref i’r cyflwynydd teledu Jess Yates yn yr 1960au. Roedd Deganwy yn safle pwll nofio mawreddog, oedd yn boblogaidd gyda phobl leol a thwristiaid, oedd yn cynnal nifer o basiantau harddwch.   Fe gaeodd yn yr 1950au ond mae llawer o bobl leol yn cofio’r lle gyda nifer o atgofion melys.

Yn 2007, cwblhawyd cyfadeilad o dai a fflatiau moethus, ynghyd â gwesty 5 seren, sba a marina ar safle hen Ddociau Deganwy.   Byddwch chi’n pasio’r datblygiad wrth i chi adael Deganwy am Gyffordd Llandudno.

Yn Neganwy ac o gwmpas

Mae Deganwy yn dref fechan a distaw, ond mae digon o bethau i’w gwneud a’u gweld pan fyddwch yn ymweld â’r ardal.

Y tirnod mwyaf nodedig yw Castell Deganwy, sydd wedi ei leoli ar ben y Faerdre (brigiad serth, creigiog sy’n codi tu ôl i’r dref).  Mae’r gaer yn rhagddyddio ei chymydog enwog, Conwy, gan o leiaf dwy ganrif ac mae anheddiad wedi bod ar y safle ers y 5ed ganrif.  Nid oes llawer o’r castell yn dal i sefyll ond mae’r hyn sy’n weddill yn rhoi cipolwg diddorol iawn o’r meddwl milwrol canoloesol.

Mae’r golygfeydd o’r Faerdre yn syfrdanol ac mae’n werth mynd am dro (trip dwy awr yno ac yn ôl o Ddeganwy) i weld y panorama 360 gradd o Fae Llandudno, Moryd Conwy, Dyffryn Conwy, Ynys Môn, Mynyddoedd Carneddau a chopâu Eryri.

Credwn fod Castell Deganwy yn gyfrinach sydd wedi ei chadw rhag y twristiaid – un o’r trysorau cudd sydd mor enwog yng Ngogledd Cymru.   Ewch i weld drosoch eich hun!

Os ydych chi wrth eich bodd yn yr awyr agored ond ddim mor hoff o gerdded, mae dau gwrs golff ardderchog os cymrwch daith dacsi fer o’r orsaf.

Fe ddylai’r rhai sy’n hoff o fywyd gwyllt ddilyn y llwybr beicio o’r orsaf tuag at Gyffordd Llandudno i ymweld â gwarchodfa wyllt arbennig www.rspb.org.uk/reserves-and-events/find-a-reserve/reserves-a-z/reserves-by-name/c/conwy sy’n llawn adar gwyllt drwy’r flwyddyn – a chaffi da iawn hefyd!

Gan ein bod yn siarad am fwyd, os yw’r holl awyr iach wedi codi awydd bwyd arnoch, beth am groesi Ffordd yr Orsaf o blatfform yr orsaf a rhoi cynnig ar www.paysannedeganwy.co.uk.

Mae’r bwyty teuluol hwn a agorwyd yn 1988 gan Barbara a Bob Ross, yn gweini bwyd Ffrenig syml sydd wedi ei wneud o gynhwysion lleol a gwin o winllannau bychan, annibynnol Ffrengig.

Cafodd ei raddio yn un o’r pump bwytai Canoldirol gorau ym Mhrydain Fawr gan Olive Magazine, ac fe enillodd Wobr Twristiaeth Cyrchfan Conwy am Fwyd a Diod yng Ngwobrau Busnes Conwy 2016 – dyna beth yw clod!

Yn fach o ran maint, ond yn fawr o ran cymeriad.  Dyma sut rydym yn disgrifio Deganwy.  Mae’n lle bach bywiog sydd â llawer i’w gynnig ac ni fyddwch yn cael unrhyw broblem yn llenwi eich amser yma cyn i Reilffordd Dyffryn Conwy ddychwelyd yn ôl i’r dref.

Y tro nesaf, byddwn yn dod oddi ar y trên yn yr unig orsaf prif linell sydd ar Rheilffordd Dyffryn Conwy: Cyffordd Llandudno.

Comments are closed.